Defter kalınlaşınca taşınması güç, açılması da güç olur. Eski sayfalar suçluluk biriktirir. Ayıklamak, geçmişi silmek değildir. Artık işe yaramayan izi bırakıp döneceğin izi önde tutmaktır. Önde durmayan not, yok hükmündedir. Yok hükmündeki sayfa ise çantayı ağırlaştırır.

Ne saklanır

Hâlâ söyleyemediğin soru saklanır. Karıştırdığın karşılaştırma saklanır. Öğretmenin uyarı cümlesi saklanır. Bunlar önümüzdeki haftanın malzemesidir. Malzeme, duyguya göre değil, kullanıma göre seçilir. Güzel yazılmış ama artık kurabildiğin bir sayfa, vitrin olarak kalabilir, çantada değil.

Saklanan sayfanın köşesine bir kelime yaz. Neden duruyor. Kelime yoksa sayfa alışkanlıktan duruyordur. Alışkanlık, ayıklamanın baş düşmanıdır.

Ne gider

Tarihi geçmiş duyuru, çözülmüş ve artık karışmayan işlem, okunmayan kısaltma yığını gidebilir. Kısaltma okunmuyorsa sembollerini açmadan taşımak, bilmece taşımaktır. Bilmeceyi ya çöz ya bırak. Tahmin ederek temize çekme.

Fotokopi yığını da aynı ölçüye girer. Her yaprağı kutsal sanma. Bu hafta açmayacağın yaprak evde dursun. Evde de sonsuza kadar her çekmecede durmasın. Bir kutu yeter. Kutu dolunca aynı soruyu yeniden sor. Hâlâ mı.

Ayıklama turu

Her akşam tüm defteri karıştırma. Haftada bir, on dakika. Bir ders seç. O dersin en eski on sayfasına bak. Üçünü öne al, gerisini kutuya koy veya bağla. On dakika aşılırsa tur, yeni bir çalışmaya dönüşür ve bir daha yapılmaz.

Tur sırasında yeniden yazmak yok. Yalnızca seçmek var. Yeniden yazmak, temize çekme tuzağıdır. Seçilen sayfa zaten okunuyorsa yeter. Okunmuyorsa tek satırı aç, sayfayı baştan kopyalama.

Sınavdan önce

Sınav haftasında büyük ayıklama yapma. Büyük ayıklama, yeni bir proje olur. Dönem ortasında yap. Sınava yakın yalnızca önceden seçilmiş ince desteyi taşı. İnce deste, formül kartlarındaki üç zarf kadar sakin olsun. Kalın arşiv, salona girmez.

Eski yanlışlar ayrıdır. Yanlış defteri ince kaldığı sürece saklanır. Şiştiyse aynı tur onda da geçerli olur. Tekrar eden yanlışı birleştir, tek seferlik hepsini taşıma.

Duyguyu ayırmak

İlk dönemin defterini atmak hainlik gibi gelebilir. Değildir. Emek, sayfanın lifinde değil, sende kalan cümlededir. Cümle kaldıysa sayfa gidebilir. Cümle kalmadıysa sayfayı taşımak da o cümleyi geri getirmez. İstersen tek bir sayfayı anı olarak ayır, gerisini serbest bırak.

Çocuğun eski defterini izinsiz atma. Birlikte on dakika bakın, o seçsin. Seçim onda olursa ayıklama ceza olmaz. Ceza olursa bir sonraki defter gizlenir.

Sık sorulan sorular

Dijital not da ayıklanır mı? Ayıklanır. Klasör sonsuz diye her dosya durmasın. Aynı on dakika, aynı soru. Bu hafta açacak mıyım. Açmayacaksan arşiv klasörüne al, ana ekrandan kaldır. Ana ekran, çantanın dijital halidir.

Saklamak ile ezberlemek aynı mı? Değil. Saklanan sayfa, yoklama sözüdür. Yoklama yoksa saklamak biriktirmektir. Öne aldığın üç sayfanın birini o hafta kapatıp söyle. Söyleyemediğin durur, söylediğin kutuya yaklaşır.

Her şeyi tek defterde birleştirmeli miyim? Hayır. Birleştirmek, ayıklamadan daha uzun sürer. Önce çıkar, sonra gerekirse ince bir özet yaz. Özet, tüm geçmişin fotokopisi olmasın.

Adımlar

Bir ders seç: Tüm çantayı değil, tek defterin eski sayfalarını aç.
Üç sayfa öne al: Hâlâ karışan soru ve uyarı kalsın, çözülmüş süs gitsin.
Yeniden yazma: Tur seçmek içindir; temize çekmek turu öldürür.
Kutuya ayır: Bu hafta açılmayacak yaprak evde bir kutuda dursun, çantada değil.

Eski notları ayıklamak: ne saklanır, ne gider