Sınav kâğıdını sonra incelemek: nota takılmadan

Kâğıt geri gelince göz önce nota gider. Not yüksekse rahatlama, düşükse kapanma olur. İkisi de kâğıdın geri kalanını örter. Sınavdan sonra kâğıdı incelemek, notu kutlamak veya yasını tutmak değildir. Hangi soruda bilgi, hangisinde acele, hangisinde kök hatası vardı, onu ayırmaktır. Ayrılmayan kâğıt, aynı tuzağı bir sonraki denemeye taşır.

Notu kenara koy

İlk bakışta toplam puanı gör, sonra kapat. İnceleme sırasında toplam, her satırı renklendirir. Yüksek not, yanlış satırı önemsiz gösterir. Düşük not, doğru satırı da çöpe atar. Satır satır bak. Her satırın kendi hikayesi vardır. Hikaye, toplamın gölgesinde kaybolmasın.

Bunu karne günü konuşmasından ayrı tut. Karne bir dönemin özetidir. Tek kâğıt ise birkaç sorunun izidir. İkisini aynı tonda konuşmak, hem dönemi hem soruyu ezer.

Üç sütun yeter

Bir sütun bilgi. Konuyu hiç kuramamışsın. İkinci sütun kök. Bilgi varmış ama küçük kelime kaçmış. Üçüncü sütun acele. İşlem yarım, süre bitmiş, işaret kaymış. Her yanlışı bu üçünden birine koy. Üçünden fazlası, listeyi galeriye çevirir.

Deneme analizindeki ayrıntı burada da işe yarar. Fark, bu turda resmi bir kâğıt vardır ve cevap anahtarı belki sınırlıdır. Anahtar yoksa tahmin yürütme. Emin olduğun ayrımı yaz, gerisine bilmiyorum de. Bilmiyorum, uydurma teşhisten iyidir.

Ne zaman bakmalı

Kâğıt gelir gelmez, öfke veya sevinç en yüksekken uzun inceleme yapma. Birkaç saat veya ertesi gün daha dürüst olur. Çok gecikirse de iz soğur ve kâğıt çekmeceye gider. Ertesi gün on dakika, iyi bir orta yerdir. On dakika yetmezse bir soru tipi seç, gerisini bırak.

Tüm kâğıdı temize çekmek bu turun işi değildir. Seçilen bir yanlış, yanlış defterine tek satır gider. Tüm kâğıdı deftere kopyalamak, incelemeyi yazı işine çevirir.

Sonraki çalışmaya bağlamak

Bilgi sütunu doluysa o başlık envantere yarım veya hiç diye işlensin. Kök sütunu doluysa yeni konu değil, kök alışkanlığı çalışılsın. Acele sütunu doluysa süre provası yapılsın. Her sütuna aynı reçeteyi vermek, incelemenin emeğini siler.

Bir sonraki denemede bu üç sütunu yeniden say. Aynı sütun hâlâ şişiyorsa yöntem değişmemiştir. Yöntem değişmeden soru çözmek, aynı kapıyı zorlamaktır.

Duyguyu küçümsememek

Kâğıt hayal kırıklığı yaratabilir. Bunu yok sayarak tabloya geçmek de, tabloyu hiç açmamak da uçtur. Kısa bir cümle yeter. Bu sonuç canımı sıktı, yine de bir satıra bakacağım. Cümle, incelemeyi insanca başlatır. Başlamadan kurulan büyük hedefler, ilk satırda dağılır.

Veli, kâğıdı çocuğun elinden kapıp kendi incelemesin. Yanında oturup sütunu onun seçmesini izlemek yeter. Sütunu sen seçersen liste senin olur.

Sık sorulan sorular

Kâğıt geri gelmezse ne yapmalıyım? Hatırladığın iki soruyu yaz. Emin olmadığın teşhisi yazma. Öğretmenden bir soru tipi hakkında kısa açıklama istemek de meşrudur. Tüm kâğıdı yeniden yazdırmak her zaman mümkün olmaz. Mümkün olan izle yetin.

Doğru yaptığım sorulara bakmalı mıyım? Bir iki tanesine bak. Şans ile bilgiyi ayır. Şanslı doğruyu da bilgi sanmak, envanteri şişirir. Hepsi doğru diye tümünü geçmek de aynı şişirmedir.

İnceleme notu yükseltir mi? Kendiliğinden yükseltmez. Sütuna göre değişen küçük bir çalışma yükseltebilir, bu da bir vaat değildir. Vaat kurmak, incelemenin dürüstlüğünü bozar. Dürüst sütun, vaatten daha kullanışlıdır.